‌‌‌اشاره

‌‌‌اشاره :

در این‌ نوشتار که‌ به‌ واقع‌ نگاهی‌ کوتاه‌ و اجمالی‌ به‌ موضوع‌ «ولایت‌ فقیه» در بستر تاریخی‌ آرای‌ فقیهان‌ دارد از موضوعاتی‌ چون‌ جایگاه‌ مبحث‌ ولایت‌ فقیه‌ در کلام، شیوه‌ عملی‌ و نظری‌ مواجهه‌ برخی‌ از فقیهان‌ با مسئله‌ حکومت‌ در عصر خود و انتصابی‌ بودن‌ حاکمیت‌ فقیه‌ از جانب‌ امام‌معصوم‌ سخن‌ به‌ میان‌ آمده‌است.

 

 این‌ مقوله‌ که: «ولایت‌ فقیه‌ یا مجتهد یک‌ مسئله‌ فقهی‌ مستحدث‌ در میان‌ فقهاست‌ و مشمولیت‌ عام‌ ندارد. ولایت‌ فقیه‌ در یک‌ قرن‌ و نیم‌ پیش‌ برای‌ اولین‌ بار از طرف‌ مرحوم‌ ملا احمد نراقی‌ مطرح‌ گردیده، ادله‌ای‌ برای‌ آن‌ آورده‌ است‌ که‌ فقط‌ اندکی‌ از فقهای‌ معاصر آن‌ راپذیرفته‌اند»، حرف‌ پنهان‌ و آشکار دل‌ بسیاری‌ از نویسندگان‌ جامعة‌ ماست‌ که‌ بدون‌ تحقیق‌ و تفحص‌ بر آن‌ اصرار می‌ورزند. بنابر این‌ مقالة‌ حاضر در واقع‌ یک‌ روشنگری‌ و مختصرنگاری‌ است‌ که‌ امید می‌رود دیگران‌ آن‌ را بسط‌ داده‌ و به‌ روشنی‌ و با توجه، به‌ همه‌ جوانبِ‌ آن‌ نظر کنند. در این‌ مقاله‌ مشخص‌ می‌شود که‌ اعتقاد به‌ ولایت‌ فقیه‌ نه‌ تنها مسئله‌ای‌ مستحدث‌ و جدید نیست. بلکه‌ از شروع‌ غیبت‌ کبرا - اگر نگوییم‌ از زمان‌ پیامبر(ص) - تا به‌ امروز به‌ بررسی‌ گرفته‌ شده‌ است‌ و قریب‌ به‌ اتفاق‌ همه‌ استوانه‌های‌ فقه‌ و فقاهت‌ در این‌ باب‌ مباحثی‌ را مطرح‌ کرده‌اند و برخی‌ از آن‌ بزرگواران‌ موفق‌ به‌ اعمال‌ و اجرای‌ آن‌ شده‌اند.

‌‌آنچه‌ نباید فراموش‌ کرد؛ اینکه‌ ارائة‌ تاریخ‌ نظریة‌ ولایت‌ فقیه‌ کاری‌ سترگ‌ و مباحثی‌ که‌ در این‌ مقاله‌ عرضه‌ می‌شود تاریخی، موضوعی‌ و بسیار مفید و مختصر است. در واقع‌ مبنایی‌ تقریباً‌ تاریخی‌ و موضوعی‌ در اختیار پژوهندگان‌ قرار داده‌ می‌شود تا آنان‌ بتوانند مباحث‌ مربوط‌ را بر پایة‌ آن‌ استوار کنند. به‌ گونه‌ای‌ که‌ هنگام‌ مطالعة‌ دیدگاههای‌ نظریه‌پردازان‌ ولایت‌ فقیه؛ به‌ آن‌ اتکاکنند و موضوعها را در زمینة‌ تاریخی‌ و موضوعی‌ خود قرار دهند [ نمودار ارائه‌ شده‌ (ص‌ 2) در خصوص‌ جایگاه‌ تاریخی‌ هر یک‌ از نظریه‌پردازان‌ خواننده‌ را در فهم‌ مطالب‌ کمک‌ خواهد کرد ].1

به‌ راستی‌ تاریخ‌ آغاز نظریة‌ ولایت‌ فقیه‌ را باید زمان‌ پیامبر(ص) دانست. به‌ طور کلی‌ مسلمانها از صدر اسلام‌ با دو مسئلة‌ اساسی‌ روبرو بوده‌اند: یکی‌ حضور نداشتن‌ پیامبر(ص) در بسیاری‌ از شهرها و دیگری‌ نیاز مبرم‌ به‌ احکام‌ و دستورهای‌ سیاسی‌ و فردی؛ بنابراین‌ به‌ افرادی‌ نیاز داشته‌اند که‌ دستورها را برای‌ آنها تبیین‌ کنند. در واقع‌ نیاز به‌ فقهای‌ بنام‌ در دوران‌ امامان‌ معصوم‌ نیز احساس‌ می‌شده‌ است. لکن‌ آنچه‌ در این‌ مقاله‌ به‌ بحث‌ و بررسی‌ گرفته‌ شده‌ دوران‌ تاریخی‌ آغاز اسلام‌ و امامان‌ معصوم‌ نیست. بلکه‌ گسترة‌ زمانی‌ خاص‌ است‌ که‌ به‌ دوره‌ «غیبت‌ کبری» شهرت‌ دارد و غرض‌ خاصی‌ را پاسخگوست.

 

 

‌‌قرن‌ یکم‌ قرن‌ دوم‌ قرن‌ سوم‌‌قرن‌ چهارم‌ قرن‌ پنجم‌ قرن‌ ششم‌ قرن‌ هفتم‌ قرن‌ هشتم‌ قرن‌ نهم‌ قرن‌ دهم‌ قرن‌ یازدهم‌ قرن‌ دوازدهم‌ قرن‌ سیزدهم‌‌قرن‌ چهاردهم‌‌قرن‌ پانزدهم‌‌

‌‌حسن‌بن‌علی‌

‌‌علی‌بن‌ ابی‌رافع‌‌304 اطروش‌ ‌‌406سید رضی‌‌1206وحیدبهبهانی‌‌1312میرزای‌ شیرازی‌‌1410روح‌الله‌الموسوی‌الخمینی‌

‌‌سلمان‌ فارسی‌‌حسن‌بن‌محبوب‌‌304محمدبن‌عثمان‌‌413شیخ‌مفید‌‌1111محمدباقرمجلسی‌‌1212سیدمهدی‌بحرالعلوم‌‌1327شیخ‌فضل‌اله‌نوری‌‌1411محمدرضاگلپایگانی‌

‌‌حسن‌بن‌یوسف‌

 عبیدالله‌

بن‌ ابی‌ رافع‌ ‌‌ابی‌نصر بزنطی‌‌326حسین‌بن‌روح‌‌428ابن‌سینا‌‌726 علامه‌ حلی‌‌826فاضل‌مقداد‌‌سیدمحمدطباطبایی‌‌1228جعفرکاشف‌الغطأ‌‌1329محمدکاظم‌خراسانی‌‌شهاب‌الدین‌مرعشی‌نجفی‌

 علی‌بن‌‌شیخ‌بهأالدین‌

 ابو رافع‌ ‌‌حسین‌بن‌سعید‌‌عبدالعظیم‌حسنی‌ ‌‌329محمدسیمری‌‌436سیدمرتضی‌ محمدعاملی‌‌1137فاضل‌هندی‌‌1231ابوالقاسم‌قمی‌‌1337محمدکاظم‌یزدی‌‌محمدعلی‌اراکی‌

 شیخ‌کرکی‌

‌‌عبدالله‌بن‌عباس‌‌فضل‌بن‌شاذان‌‌257عثمان‌بن‌سعید‌‌329علی‌بن‌بابویه‌قمی‌‌841ابن‌فهدحلی‌‌940 محقق‌ثانی‌‌1042میرمحمدباقرداماد‌‌1245ملااحمدنراقی‌‌1355محمدحسین‌نائینی‌‌سیدمحمدباقرصدر

 یونس‌بن‌ابی‌ بن‌ کعب‌‌عبدالرحمن‌‌329

فارابی‌‌1355عبدالکریم‌حائری‌‌مرتضی‌مطهری‌

‌‌علی‌بن‌‌زین‌الدین‌

‌‌عبدالله‌بن‌مسعود‌‌محمدبن‌ قولویه‌‌460شیخ‌طوسی‌‌هلال‌جزایری‌‌966 شهیدثانی‌ ‌1266محمدحسن‌جواهر‌‌1365ابوالحسن‌اصفهانی‌‌سیدمحمدبهشتی‌

‌‌94سعیدبن‌جبیر‌‌ابن‌ابی‌عقیل‌‌672خواجه‌نصیرطوسی‌‌771محمدبن‌حسن‌حلی‌‌1070محمدتقی‌مجلسی‌‌1358سیدحسن‌مدرس‌‌سیدعلی‌حسینی‌خامنه‌ای‌

‌‌جعفربن‌سعید‌‌محمدبن‌محمد

‌‌94عروة‌بن‌زبیر‌‌367جعفربن‌قولویه‌‌481 ابن‌بر‌اج‌ ‌‌598ابن‌زهره‌حسینی‌‌676 حلی‌محقق‌اول‌ ‌‌786 مکی‌شهیداول‌‌984حسین‌بن‌عبدالصمد‌‌1090محقق‌سبزواری‌‌1281شیخ‌مرتضی‌انصاری‌‌1371ابوالقاسم‌کاشانی‌‌حسینعلی‌منتظری‌

‌‌شیخ‌احمد‌ آقاحسین‌ محمدحسین‌

‌‌94سعیدبن‌مسیب‌‌381ابن‌جنیداسکافی‌‌598ابن‌ادریس‌حلی‌‌993مقدس‌اردبیلی‌‌1098 خوانساری‌ ‌1373 کاشف‌الغطأ ‌

‌‌آقاحسین‌بروجردی‌‌

نکته:تکثر اسامی‌ در این‌ جدول، فقط‌ به‌ لحاظ‌ آگاهی‌ از طبقات‌ فقهاست.

سالهای‌ ذکرشده؛ سال‌ وفات‌ اندیشمند است.

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
محتوای بیشتر در این بخش: ‌‌اثر پذیری »

پیام هفته

رعایت موازین ارزشی در روابط
رعایت موازین ارزشی در روابطقرآن : ... خُذِ الْعَفْوَ وَ ...  (سوره اعراف، آیه 199)ترجمه: با گذشت باش.حدیث: قَالَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَّ : مَنْ عَامَلَ النَّاسَ فَلَمْ يَظْلِمْهُمْ ، وَحَدَّثَهُمْ فَلَمْ يَكْذِبْهُمْ ، وَوَعَدَهُمْ فَلَمْ يُخْلِفْهُمْ ، فَهُوَ مَنْ كَمُلَتْ مُرُوءَتُهُ ... (تحف العقول ، ص 57)ترجمه: ... پیامبر اکرم فرمودند: هر کس با مردم کار کند و به آنان ظلم نکند، و در گفتگوها به کسی دروغ نگوید و هر وعده ای داد ، خلف وعده نکند، جوانمرد کامل است .

ادامه مطلب

موسسه صراط مبین

نشانی : ایران - قم
صندوق پستی: 1516-37195
تلفن: 5-32906404 25 98+
پست الکترونیکی: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید